Tọa lạc giữa nhịp sống bình yên của đất cảng, Chùa Đông Khê Hải Phòng không chỉ là một địa điểm tâm linh quen thuộc mà còn là dấu ấn văn hóa lâu đời của người dân. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, ngôi chùa vẫn lưu giữ được vẻ cổ kính, trang nghiêm cùng những nét kiến trúc đặc sắc mang đậm phong cách truyền thống Việt. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn khám phá hành trình hình thành, giá trị lịch sử cũng như những điểm độc đáo trong kiến trúc của Chùa Đông Khê – một điểm đến không thể bỏ lỡ khi tìm hiểu văn hóa đất cảng.
Nguồn Gốc và Lịch Sử Khai Sơ của Chùa Đông Khê
Chùa Đông Khê có nguồn gốc từ thế kỷ XVII‑XVIII, gắn liền với Thiền sư Như Hiện (pháp hiệu Nguyệt Quang), đệ tử của Thiền sư Chân Nguyên – một vị tổ uy tín của thiền phái Trúc Lâm. Như Hiện khai sơn lập tự tại Đông Khê, đặt tên chùa là Nguyệt Quang tự (còn gọi là Sùng Nghiêm tự), nhằm kế thừa và phát triển tinh thần Phật giáo Trúc Lâm.
Năm 1757, vua Lê Hiển Tông phong Tăng thống cho Thiền sư Như Hiện, đánh dấu sự công nhận của triều đình. Sau khi Như Hiện viên tịch, Thiền sư Tính Tĩnh tiếp quản và tiếp tục hoằng pháp.
Mặc dù có một số tài liệu cho rằng chùa có thể đã được khởi dựng từ thời Lý (cuối thế kỷ XI‑đầu thế kỷ XII), phần lớn lịch sử được ghi nhận gắn liền với triều đại Lê, chứng tỏ sức sống mãnh liệt của Phật giáo và mối liên hệ chặt chẽ giữa chùa với cộng đồng địa phương.
Kiến Trúc Độc Đáo và Bố Cục Không Gian của Ngôi Chùa Cổ
Kiến trúc của Chùa Đông Khê Hải Phòng mang đậm phong cách truyền thống Việt Nam, kết hợp yếu tố của thiền phái Trúc Lâm và Lâm Tế. Chùa quay hướng Tây Nam, được cho là mang lại sự an lành và may mắn.
Mặt bằng chùa theo hình chữ công, các khu vực chức năng được bố trí khoa học:
- Tiền đường: công trình rộng lớn, 5 gian 2 chái, mái lợp một tầng, 4 góc đao cong; là nơi diễn ra lễ bái, thuyết pháp và tiếp đón khách.
- Ống muống: hành lang nối tiền đường tới thượng điện, biểu tượng kết nối thế gian và siêu nhiên.
- Thượng điện: 1 gian 2 chái, trang trí tinh xảo với phù điêu, tượng khắc; đặt tượng Tam Thế Phật.
- Phía sau thượng điện: nhà tổ, nhà mẫu và nhà khách cho tăng ni, phật tử sinh hoạt.
Một điểm đặc biệt là hệ thống bảy hậu thượng điện chạm khắc rồng leo, rồng tiên nữ – một nét nghệ thuật hiếm gặp trong khu vực.
Các Hiện Vật Cổ Kí và Tượng Phật Quý Giá
Chùa lưu giữ nhiều hiện vật quý giá, phản ánh lịch sử và giá trị văn hoá:
- Chuông đồng “Sùng Nghiêm tự chung” – đúc vào năm Cảnh Thịnh cửu niên (cuối thế kỷ XVIII).
- Khánh đồng – đúc vào năm Thiệu Trị.
- Tượng Tam Thế Phật trên đài sen, niên đại thế kỷ XIX.
- Ba tượng Quan Âm giống nhau, biểu tượng lòng từ bi.
- Tượng Thổ Địa, Giám Trai, Thập Điện Diêm Vương đặt hai bên ống muống.
- Đức Khổng Tử thờ bên phải ống muống, thể hiện sự dung hòa Phật‑Nho.
- Thờ Phật, Thần Nông, Nguyên phi Ỷ Lan – minh chứng cho đa dạng tín ngưỡng địa phương.
Giá Trị Văn Hóa, Tôn Giáo và Vị Thế Hiện Tại
Chùa Đông Khê Hải Phòng không chỉ là công trình kiến trúc mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hoá, tinh thần của cộng đồng. Nó là nơi tăng ni, phật tử tu học, thực hành Phật pháp và trao đổi kinh nghiệm, đồng thời là nơi người dân địa phương cầu nguyện, xin lộc.
Giá trị lịch sử được thể hiện qua quá trình khai sơn, trùng tu qua các triều đại, chứng tỏ sự tồn tại và phát triển của Phật giáo Trúc Lâm tại Hải Phòng. Kiến trúc, nghệ thuật chạm khắc tinh xảo và bố cục không gian hợp lý là những yếu tố làm nên giá trị độc đáo.
Hiện nay, chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia theo Quyết định số 50/2008/BVHTTDL ngày 17/7/2008 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch. Ni sư Thích Giác Tiến là trụ trì hiện tại, tiếp tục duy trì và phát triển các giá trị truyền thống.
Trải Nghiệm Tâm Linh và Khám Phá Vẻ Đẹp Đông Khê
Khi đến Chùa Đông Khê Hải Phòng, du khách có thể:
- Chiêm ngưỡng kiến trúc cổ kính và các hiện vật nghệ thuật.
- Tham gia các buổi lễ bái, cầu nguyện, lắng nghe thuyết pháp.
- Khám phá bảng biển giới thiệu lịch sử, kiến trúc và văn hoá của chùa.
- Dạo quanh làng, tận hưởng không khí yên bình, hòa mình vào quần thể kiến trúc văn hoá (chùa + đình làng).
Xem thêm:
- Đi lễ chùa ở Hải Phòng: Hướng dẫn nhanh và trải nghiệm
- Hải Phòng có chùa nào nổi tiếng? 4 địa điểm đẹp linh thiêng
“Chùa Đông Khê là nơi để du khách thư giãn, tĩnh tâm và tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn.”
Sau khi khám phá chùa, đừng quên thưởng thức ẩm thực Hải Phòng đặc sắc tại CHẤT Restaurant – Lẩu Gạch Tôm Sông!
CHẤT Restaurant – Lẩu Gạch Tôm Sông
- Hotline: 088.691.8282
- Website: laugachtomsong.com
- Địa chỉ: Sảnh tòa Tulip – Hoàng Huy Commerce (Góc Võ Nguyên Giáp & Thiên Lôi), Hải Phòng
Hãy truy cập website để xem thực đơn và các chương trình ưu đãi.
